Wil je gaan varen maar weet je niet of je een vaarbewijs nodig hebt en welk type? In Nederland zijn er twee soorten Klein Vaarbewijs en het verschil zit hem in de wateren waarop je vaart. In dit artikel leggen we precies uit wanneer je Vaarbewijs 1 of 2 nodig hebt, hoe je het haalt en wat het kost.
Wanneer is een vaarbewijs verplicht?
Op de meeste binnenwateren mag je zonder vaarbewijs varen zolang je boot korter is dan 15 meter en niet harder kan dan 20 km/u. Voldoet je boot aan beide voorwaarden dan heb je geen vaarbewijs nodig (met uitzondering van bepaalde wateren). Kan je boot sneller dan 20 km/u of is hij langer dan 15 meter? Dan is een Klein Vaarbewijs verplicht. Dat geldt voor de potentiële topsnelheid van de boot. Niet voor hoe hard je op dat moment vaart.
Klein Vaarbewijs 1: voor het binnenwater
Met Vaarbewijs 1 mag je varen op alle reguliere binnenwateren in Nederland. Denk aan rivieren kanalen en meren. Ook de Gouwzee valt hieronder. Vaarbewijs 1 is het startpunt. Je kunt het zien als de basis waarop alles verder is gebouwd. Wil je alleen op rustige binnenwateren varen dan is Vaarbewijs 1 in de meeste gevallen voldoende.
Klein Vaarbewijs 2: voor het ruime binnenwater
Vaarbewijs 2 is een uitbreiding op Vaarbewijs 1 en geeft je toegang tot de grotere meer open wateren. Denk aan het IJsselmeer, het Markermeer, het IJmeer, de Waddenzee, de Eems en de Dollard en de Ooster- en Westerschelde. Op deze wateren is Vaarbewijs 2 altijd verplicht ongeacht de snelheid of lengte van je boot. Wil je uitvaren naar open water of grotere meren dan heb je dit bewijs nodig.
Welke volgorde moet je aanhouden?
Je begint altijd met Vaarbewijs 1. Om Vaarbewijs 2 te halen moet je eerst slagen voor het examen van Vaarbewijs 1. De theorie van Vaarbewijs 1 is de basis voor het tweede bewijs en het is dan ook logischer en efficiënter om ze in volgorde te doen. Hoewel je beide examens op dezelfde dag kunt afleggen kiezen de meeste mensen ervoor om ze apart te doen. De stof van beide bewijzen samen vraagt veel voorbereiding en twee examens op één dag vraagt veel concentratie.
Het is mogelijk om eerst Vaarbewijs 2 te halen, maar je krijgt deze pas nadat je Vaarbewijs 1 hebt gehaald.
Hoe haal je het vaarbewijs?
Beide vaarbewijzen bestaan alleen uit een theorie-examen bij het CBR. Er is geen praktijkexamen. Het examen voor Vaarbewijs 1 bestaat uit 40 meerkeuzevragen die je binnen 60 minuten beantwoordt. Voor Vaarbewijs 2 zijn er minder vragen, maar het examen duurt wel langer. In totaal zo'n 90 minuten. Er zijn geen toelatingseisen. Iedereen mag het examen maken.
Je kunt kiezen voor een klassikale cursus bij een vaarschool, maar zelfstudie via een online cursus of theorieboek is ook een goede optie. Oefenvragen en proefexamens helpen je een stuk zekerder het echte examen in te gaan.
Wat kost een vaarbewijs?
De kosten bestaan uit meerdere onderdelen. Het theorie-examen voor Vaarbewijs 1 kost bij het CBR in 2026 €53,15. Voor Vaarbewijs 2 betaal je €63,25. Naast het examen heb je een gezondheidsverklaring nodig van €13,25 en betaal je een vergoeding voor de aanvraag van het bewijs zelf. Tel je ook pasfoto's mee dan kom je voor Vaarbewijs 1 uit op een totaal van ongeveer €150 tot €190 als je in één keer slaagt. Cursusmateriaal of lessen bij een vaarschool komen daar bovenop.
Varen in het buitenland
Met het Klein Vaarbewijs ontvang je automatisch ook het ICC: het International Certificate of Competence. Met Vaarbewijs 1 heb je het ICC voor binnenwateren. Met Vaarbewijs 2 ontvang je het ICC voor binnenwateren én kustzeeën. Wil je in het buitenland varen dan is het verstandig om de lokale regels te controleren want de eisen verschillen per land. In sommige landen volstaat het ICC terwijl in andere landen aanvullende documenten nodig zijn.
Foto door Dustin Bowdige.
